คำถามเกี่ยวกับยา
โดย วันทนีย์ โลหะประกิตกุล
เรื่อง : ฟลูติคาโซน (Fluticasone)
ยาฟลูติคาโซน (Fluticasone หรือ Fluticasone propionate หรือ Fluticasone furoate) เป็นสารสังเคราะห์ประเภทกลูโคคอร์ติคอยด์ (Synthetic glucocorticoid) ที่เป็นยาในกลุ่มยาสเตียรอยด์ ทางคลินิกนำมาใช้
- รักษาอาการภูมิแพ้ที่ช่องทางเดินหายใจ
- รักษาและควบคุมอาการหอบหืดจากโรคหืด
- อาการข้างเคียงที่พบมาก: เช่น เกิดจุดขาวๆ ภายในช่องปากและคอ
- อาการข้างเคียงที่พบได้แต่น้อย: เช่น ท้องเสีย ปวดหู ปวดท้องแต่ไม่มาก คลื่นไส้ ปวดขณะปัสสาวะ มีอาการคล้ายตาแดงหรือแดงบริเวณรอบตา เจ็บคอ อึดอัด/หายใจลำบาก กลืนอาหารลำบาก คันบริเวณอวัยวะเพศ และอาเจียน
- อาการข้างเคียงที่ไม่ค่อยพบเห็นแต่อาจเกิดขึ้นได้: เช่น ตาพร่า ปวดตา กระดูกหักง่าย มีขนขึ้นบริเวณใบหน้าโดยเฉพาะในเพศหญิง การเจริญเติบโตของเด็กลดลง มีความดันโลหิตสูง พบผื่นคัน หิวและกระหายน้ำบ่อย ปัสสาวะมาก อ่อนเพลีย ประจำเดือนมาผิดปกติ สูญเสียมวลกล้ามเนื้อ/กล้าม เนื้อลีบ มือ/เท้า/แขน/ขาอ่อนแรง แน่นหน้าอก บวมตามใบหน้า ปากและเปลือกตา/หนังตา หายใจมีเสียงผิดปกติ (เสียงหวีด) ที่เกิดจากกล้ามเนื้อหลอดลมหดตัวจนทางเดินหลอดลมแคบลง
- อาการข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้แต่ไม่ทราบสาเหตุ: เช่น วิงเวียนและหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
- สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดจะพบอาการผิดปกติเช่น ผิวมีสีคล้ำ เป็นลม เบื่ออาหาร มีอาการซึมเศร้า อ่อนเพลียและเหนื่อยง่าย
- ห้ามใช้ยานี้รักษาอาการโรคหืดแบบเฉียบพลัน แพทย์มักจะเพิ่มยารักษาอาการโรคหืดแบบเฉียบพลันไว้ให้ผู้ป่วยใช้ยามฉุกเฉิน
- ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้โปรตีนจากนม
- ยาฟลูติคาโซนสามารถทำให้เกิดภาวะ/โรคกระดูกบาง จึงควรต้องเพิ่มความระมัดระวังการใช้กับผู้ป่วยโรคของกระดูกหรือการใช้กับผู้สูงอายุ
- ธรรมชาติของยากลุ่มสเตียรอยด์ที่รวมยาฟลูติคาโซนด้วยจะทำให้เกิดการชะลอการเติบโตของเด็ก
- ต้องคำนึงถึงความเสี่ยงของการเกิดต้อกระจกและต้อหิน
- มีข้อห้ามการใช้ยานี้กับผู้ป่วยด้วยโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส เช่น โรคเริม โดยเฉพาะบริเวณตา เชื้อหัด เชื้อฝีดาษ หรือการติดเชื้อแบคทีเรียอย่างวัณโรค หรือการติดเชื้อราชนิดต่างๆ ตามร่างกาย เพราะจะทำให้การติดเชื้อเหล่านั้นรุนแรงขึ้น
- ต้องเพิ่มความระมัดระวังอย่างมากหากต้องใช้ยาฟลูติคาโซนกับผู้ป่วยโรคตับ เพราะยานี้ถูกทำลายโดยผ่านตับ
- ยาฟลูติคาโซนชนิดฉีดพ่นเข้าช่องปากอาจก่อให้เกิดการติดเชื้อรา การอักเสบภายในช่องปาก การป้องกันโดยบ้วนปากหลายครั้งด้วยน้ำสะอาดหลังการพ่นยา
- ระวังการใช้ยานี้ในเด็ก ผู้สูงอายุ สตรีตั้งครรภ์ และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาฟลูติคาโซนร่วมกับยาบางกลุ่ม เพราะจะทำให้การดูดซึมยาฟลูติคาโซนมีปริมาณสูงขึ้นจนผู้ป่วยอาจได้รับผลข้างเคียงติดตามมาอย่างมาก เช่น มีอาการบวม น้ำหนักตัวเพิ่ม ความดันโลหิตสูง น้ำตาลในเลือดสูง กล้ามเนื้ออ่อนแรง กระดูกบาง เกิดสิว ผิวบาง มีต้อกระจก ประจำเดือนมาผิดปกติ ภูมิคุ้มกันต้านทานโรคต่ำ ยากลุ่มดังกล่าว เช่น Clarithromycin, Ketoconazole และยาต้านไวรัส เช่น Ritonavir, Amprenavir, Atazanavir, Boceprevir และ Indinavir
- การใช้ยาฟลูติคาโซนกับผู้ที่มีภาวะติดเชื้อเช่น การติดเชื้อรา เชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส สามารถทำให้อาการโรคติดเชื้อกำเริบและรุนแรงมากยิ่งขึ้น อีกทั้งอาจนำมาซึ่งการติดเชื้อแทรกซ้อนเพิ่มขึ้นมาอีก เพราะยาฟลูติคาโซนจะทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายต่ำลง
- ห้ามใช้ยาฟลูติคาโซนร่วมกับยา Mifepristone เพราะมีผลให้ประสิทธิภาพการรักษาของยาฟลูติคาโซนลดล